Een blik op de toekomst van S-LCA

/AAES/NL/News/2019/Een%20blik%20op%20de%20toekomst%20van%20S-LCA%20web.png

Aandacht voor de milieu-impact van producten in de bouwsector wordt steeds belangrijker. Zo is de zogenaamde levenscyclusanalyse (LCA) een belangrijke methode om de impact van een product op het milieu te bepalen. Hierbij wordt gekeken naar de verschillende fases van de levenscyclus van een product. Welke grondstoffen worden gebruikt? Hoe wordt materiaal verwerkt? Wat gebeurt er tijdens productie, distributie en gebruik? En hoe wordt het product uiteindelijk tot afval verwerkt? Belangrijke aspecten om te bepalen welke fases van een product de meeste invloed hebben op het milieu en waar dus duurzamere keuzes gemaakt kunnen worden.

Wat is S-LCA? 

Minder bekend is de sociale tegenhanger van de LCA: de social life cycle analysis, ofwel S-LCA. Een S-LCA is erop gericht om alle sociale aspecten van een product of productketen in kaart te brengen om het duurzame effect ervan te bepalen. Sociale aspecten is in dit geval een breed begrip. Zo kan er worden gekeken of er sprake is geweest van kinderarbeid of onveilige werkomstandigheden tijdens de productie van een product. Maar ook of lokale gemeenschappen hebben geleden onder bodemverontreiniging of uitputting van de grond door winning van grondstoffen. Misschien heeft het geld dat werd verdiend met de productie in het buitenland wel bijgedragen aan de corruptie binnen de overheid van het desbetreffende land. Of heeft het product invloed op de gezondheid en veiligheid van consumenten. Sociale effecten kunnen direct of indirect zijn, om de hoek plaatsvinden of duizenden kilometers verderop. 

Een complex proces met morele vraagstukken 

Geen wonder dus, dat we nog relatief weinig horen over de S-LCA van producten. Het is een enorm ingewikkeld proces. Gelukkig wordt er momenteel gewerkt aan een nieuwe richtlijn voor de sociale levenscyclusanalyse van producten. De oorspronkelijke internationale richtlijn – opgesteld door onder andere de Verenigde Naties in 2009 – wordt daarbij vernieuwd en concreter gemaakt. Ook dat blijft lastig. Dat er naar de hele keten van een product gekeken moet worden, is duidelijk. Echter, het meten en in kaart brengen van sociale effecten is veel lastiger dan bijvoorbeeld het meten van de hoeveelheid CO₂-uitstoot die vrijkomt bij distributie van een product, zoals gebeurt bij een LCA. Bovendien speelt het ethische aspect een rol. Hoe bepalen we welke sociale effecten het zwaarst wegen binnen de keten? Is kinderarbeid bijvoorbeeld erger dan het uitbuiten van volwassenen? Een S-LCA brengt veel morele vraagstukken met zich mee.  

S-LCA in de bouwsector 

Langzamerhand zien we dat er meer aandacht komt voor het sociale aspect van productieprocessen. Bijvoorbeeld in de kleding- of cacao-industrie, waar ook consumenten steeds meer aandacht besteden aan de vraag waar producten vandaan komen en onder welke omstandigheden productie plaatsvindt. In de bouwsector is dit bewustzijn nog gering. Een van de uitdagingen is dat veel productiestappen op grote afstand plaatsvinden, bijvoorbeeld in Azië, waardoor de omstandigheden niet altijd goed te controleren zijn. Maar ook uitbuiting van personeel in de bouw, zoals bouwvakkers uit Oost-Europa, is een kwestie die meer aandacht moet krijgen als het gaat om S-LCA in de bouwsector. 

De toekomst van S-LCA

Als het gaat om het in kaart brengen, meten en verbeteren van de sociale levenscyclus van bouwproducten hebben we nog een lange weg te gaan. Toch is de eerste stap relatief eenvoudig: het draait allemaal om bewustwording. Vaak staan we er nog te weinig bij stil dat onze economische activiteiten hier ook direct en indirect effect hebben op andere mensen over de hele wereld. Een S-LCA is een manier om deze effecten te analyseren. We hoeven echter niet te wachten tot er een complete, concrete richtlijn voor het uitvoeren van S-LCA’s ligt. Waarom niet nu al op onderzoek uitgaan om te weten wat er speelt? Hoe steekt een productieproces wereldwijd eigenlijk in elkaar? Hoe zijn de verschillende mensen binnen de keten met elkaar verbonden? Hoe meer bedrijven aandacht besteden aan de sociale effecten van hun business, hoe eenvoudiger het uiteindelijk wordt om dit wereldwijde, complexe systeem beter in kaart te brengen. 


In de bouwsector is hierbij een rol weggelegd voor alle partijen. Veel architecten en adviesbureaus zijn erg begaan met het milieu en duurzaamheid. Dit maakt het voor hen eenvoudiger om stil te staan bij de sociale impact van keuzes die worden gemaakt in het voorschrijven van producten en materialen. Voor fabrikanten is het op hun beurt goed om te kijken naar wat er allemaal speelt binnen hun eigen productieketen, maar ook om eisen te stellen aan toeleveranciers en hun productieproces. Tot slot wordt ook een mind switch gevraagd van eindgebruikers. Bedrijven zijn uiteindelijk allemaal gericht op winst. Pas wanneer er ook een intrinsieke motivatie is vanuit organisaties om te kijken naar de sociale gevolgen van hun activiteiten, kunnen we de volgende stap zetten: de sociale en sociaaleconomische effecten van de levenscyclus van producten wereldwijd verbeteren. 


Geschreven door Amber Maessen

Amber Maessen heeft een achtergrond in de bouw, als architect en ingenieur. Ze is gefascineerd door mensen en hun leefwereld. Ze probeert te doorgronden hoe mensen wereldwijd met elkaar verbonden zijn via de productieketens van producten – van T-shirts tot en met bouwmaterialen. Ze vindt het erg belangrijk dat mensen in en om de gehele productieketen eerlijk behandeld worden. Sinds vorig jaar werkt ze daarom als zelfstandige aan S-LCA. Daarnaast is ze in opleiding tot leerkracht in het basisonderwijs, waarbij het haar missie is om kinderen te helpen met het begrijpen van zichzelf en de wereld.