Checklist: vier handvatten bij verduurzaming van gebouwen voor voorschrijvende partijen

/AAES/NL/News/2019/Vier%20handvatten%20bij%20verduurzaming%20van%20gebouwen%20voor%20voorschrijvende%20partijen.png

Vanaf 1 juli 2020 moeten alle vergunningsaanvragen voor nieuwbouw – zowel woningbouw als utiliteitsbouw – voldoen aan de eisen voor bijna energieneutrale gebouwen (BENG). Er gaat dus een hoop veranderen. Ook als het gaat om bestaande bouw wordt er steeds meer energie gestoken in het verduurzamen van panden. Veel maatregelen, zoals het goed onderhouden van apparatuur om energieverlies te voorkomen of het investeren in betere isolatie, dienen te worden genomen door eindgebruikers van een pand. Toch zijn er ook voor voorschrijvende partijen genoeg zaken om rekening mee te houden als het gaat om verduurzaming van nieuwe en bestaande gebouwen. Deze checklist bevat vier handvatten om samen te bouwen aan een groenere toekomst.

Verduurzaming van gebouwen vandaag de dag 

We zijn het er tegenwoordig allemaal over eens dat verduurzaming van gebouwen van groot belang is. Vanuit milieuoverwegingen is het cruciaal dat we als bebouwde omgeving in de toekomst niet meer gaan verbruiken dan we nu al doen. Op dit moment is de bouwsector verantwoordelijk voor 39 procent van alle uitstoot van CO2-emissies, met name door de energie die gebouwen gebruiken om het binnenklimaat te verwarmen en koelen. Door duurzame maatregelen kunnen we ervoor zorgen dat gebouwen minder energie verbruiken. Een handige lijst die per bedrijfstak inzicht biedt in goede maatregelen, is die van de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland: de Actuele Erkende Maatregelenlijst 2019 voor Energiebesparingsplicht

Bij het nemen van duurzame maatregelen is het wel belangrijk om rekening te houden met het comfort van gebruikers. Een gebouw dat door en door geïsoleerd is en over kleine ramen beschikt, zorgt misschien voor minder energieverlies, maar biedt geen prettige omgeving om in te wonen of werken. Dit leidt wellicht zelfs tot leegstand. Gebouwen moeten dus niet alleen duurzaam, maar ook toekomstbestendig zijn met aandacht voor de gebruiker. 

Handvatten voor voorschrijvende partijen 

Als voorschrijvende partij rekening houden met verduurzaming van nieuwe en bestaande gebouwen? Houd dan de volgende zaken in uw achterhoofd. 

  • Trias Energetica. Deze methode is vooral gericht op het duurzaam ontwerpen van een gebouw, maar de gedachtegang kan ook nuttig zijn bij het verduurzamen van bestaande bouw. De Trias Energetica is erop gericht om een goede strategie te hanteren voor het nemen van energiebesparende maatregelen, in plaats van dat er onsamenhangende of willekeurige maatregelen worden genomen. Hanteert u deze stappen, dan is het in eerste instantie van belang om de energievraag van een gebouw zoveel mogelijk te beperken. Vervolgens moet zoveel mogelijk energie uit hernieuwbare bronnen worden ingezet. Bij de laatste en minst duurzame stap worden eindige energiebronnen zo efficiënt mogelijk ingezet.

  • Aandacht voor gebruik. In plaats van alleen calculatieprogramma’s met EPC-berekeningen te gebruiken om de duurzaamheidsprestaties van een pand te bepalen, is het aan te raden juist óók aandacht te besteden aan hoe een pand wordt gebruikt. Dergelijke programma’s zijn namelijk te statisch, omdat ze wel kijken naar de waarden van het gebouw – zowel de afzonderlijke onderdelen als in zijn geheel – maar niet naar hoe het gebouw wordt gebruikt. Een praktijkvoorbeeld: een ruimte en toegangsoplossing kunnen nog zo goed geïsoleerd en tochtvrij zijn, als de deur regelmatig openstaat dan doet het de besparing van het isoleren teniet. Dit laat zien dat het gebruik van het pand moet worden meegenomen in de keuze voor duurzaamheidsmaatregelen. Alles draait om passende oplossingen. In het geval van het voorbeeld kan het bijvoorbeeld helpen om een automatische deur te plaatsen met een sensor die een groepsgrootte herkent en op basis daarvan bepaalt hoe ver en lang de deur moet openen (de zogenaamde adaptive opening size), zodat deze niet onnodig lang en wijd openstaat. 

  • Integraal ontwerp. De volgorde waarin we vandaag de dag bouwen kan lastig zijn voor voorschrijvende partijen die zich bezighouden met verduurzaming. Een van de eerste stappen van een bouwproject is het aanvragen van een bouw- of omgevingsvergunning. Daarbij moet men al uitspraken doen over de duurzaamheidsprestaties van het pand (EPC-berekening), terwijl de exacte invulling voor de verschillende onderdelen – zoals de toegangsoplossing – nog niet eens bekend is. Vaak worden er dan aannames gedaan over bijvoorbeeld U-waardes van producten, zonder dat deze daadwerkelijk berekend zijn. Indien mogelijk is het daarom aan te raden om eerst de meest bepalende bouwpartners te selecteren alvorens aan de slag te gaan met het ontwerp van een pand. Samenwerken in verschillende bouwteams – integraal bouwen – leidt over het algemeen tot duurzamere gebouwen. Building Information Modeling (BIM) kan hierbij een belangrijke rol spelen. BIM maakt het niet alleen mogelijk om een bouwproject te visualiseren en een betere benadering van de werkelijkheid te maken, maar zorgt met name voor de overdracht van informatie aan de hand waarvan de duurzaamheid kan worden bekeken. 

  • Gedragsverandering. Wees u ervan bewust dat verduurzaming bij de gebruikers van een pand zelf begint; het vraagt om gedragsverandering en dus een mind switch. Toch zouden voorschrijvende partijen wel kunnen bijdragen aan het voorkomen van A-label-panden met G-label-gebruikers; oftewel gebruikers zonder milieubewuste houding. Goed doorvragen naar en adviseren over het gebruik van een gebouw helpt hierbij. Help gebruikers er bijvoorbeeld aan herinneren dat zij alléén de ruimtes die daadwerkelijk gebruikt worden of waar mensen aanwezig zijn hoeven te verlichten en verwarmen.

Vragen of hulp nodig? ASSA ABLOY Entrance Systems bouwt graag aan een duurzame toekomst en gaat met plezier met u in gesprek over de toegangsoplossingen van de toekomst. Neem contact op via 088 - 059 55 00 of info.nl.entrance@assaabloy.com.

Voor meer informatie over Energieprestatie - BENG, bezoek de website van Rijksdienst voor Ondernemend Nederland.